ĐỊNH NHÓM MÁU HỆ ABO TẠI GIƯỜNG BỆNH


1. Nguyên lý

Nhóm máu hệ ABO được xác định nhờ sự có mặt của kháng nguyên trên bề mặt hồng cầu và kháng thể có trong huyết thanh. Kháng nguyên A,B trên bề mặt hồng cầu khi gặp kháng thể chống A, chống B, chống AB sẽ xảy ra hiện tượng ngưng kết đặc hiệu. Nhờ vậy người ta có thể xác định được nhóm máu hệ ABO bằng 2 phương pháp là phương pháp hồng cầu mẫu và phương pháp huyết thanh mẫu.

Theo Quy chế truyền máu do Bộ Y tế ban hành ngày 19 tháng 1 năm 2007, định nhóm máu hệ ABO tại giường bệnh là một xét nghiệm bắt buộc nhằm phòng tránh tai biến tan máu cấp trong lòng mạch do truyền nhầm nhóm máu. Định nhóm máu tại giường bệnh là định lại nhóm của người cho và người nhận tại giường bệnh ngay trước khi truyền máu.
Để định nhóm ABO tại giường bệnh, người ta thường sử dụng phương pháp huyết thanh mẫu (còn gọi là phương pháp Beth – Vincent). Trong phương pháp này, người ta dùng các kháng huyết thanh mẫu đã biết là chống A, chống B, chống AB để xác định kháng nguyên tương ứng trên bề mặt hồng cầu.

2. Dụng cụ, hoá chất định nhóm máu ABO tại giường bệnh

2.1. Dụng cụ

- Phiến đá;
- Que thủy tinh;
- Bông thấm;
- Tủ lạnh để sinh phẩm.

2.2. Thuốc thử
- Huyết thanh mẫu: chống A, chống B, chống AB;
- Nước muối 0,9%.

3. Quy trình kỹ thuật định nhóm máu ABO tại giường bệnh

Để định nhóm máu ABO tại giường bệnh, người ta sử dụng phương pháp định nhóm huyết thanh mẫu trên phiến đá men hoặc phiến kính.
Phương pháp này có một số ưu nhược điểm như sau:
- Ưu điểm: là một kỹ thuật nhanh để xác định nhóm máu, là phương pháp hay được sử dụng nhất;
- Nhược điểm: Những kháng thể hoạt động yếu sẽ không làm ngưng kết hồng cầu, do đó phải sử dụng kỹ thuật định nhóm trên ống nghiệm để kiểm tra lại.

Quy trình kỹ thuật định nhóm máu ABO tại giường bệnh gồm các bước như sau (chi tiết xem Hình 1):

- Trên phiến đá nhỏ hai giọt huyết thanh mẫu chống A, chống B, chống AB vào 3 vị trí 1, 2, 3, 4, 5, 6;

- Thêm 1 giọt dịch treo hồng cầu cần định nhóm 10-20% của bệnh nhân (người được truyền máu) lấy trực tiếp từ dây truyền máu vào 3 vị trí 1, 2, 3, 7;

- Thêm 1 giọt dịch treo hồng cầu cần định nhóm 10-20% của đơn vị máu lấy trực tiếp từ dây truyền máu vào 3 vị trí 4, 5, 6, 7;

- Trộn đều huyết thanh mẫu với hồng cầu cần định nhóm bằng các que thuỷ tinh để có 1 vòng tròn có đường kính 2-3 cm. Trộn 2 giọt máu của đơn vị máu và bệnh nhân ở vị trí 7.

- Sau đó lắc nhẹ liên tục trong vòng 2 phút và đọc kết quả.

[Hình: dinhnhommau.jpg]

4. Kết quả định nhóm máu hệ ABO

[Hình: dinhnhommau2.jpg]

5. Những nguyên nhân sai lầm

5.1. Do thủ tục hành chính
Do nhầm tên hoặc trùng tên bệnh nhân, trình độ chuyên môn kém hoặc thiếu thận trọng, không thực hiện nghiêm túc quy trình định nhóm máu tại giường bệnh.

5.2. Do nhầm lẫn về huyết thanh học
- Ngưng kết không đặc hiệu: do hồng cầu mẫu và huyết thanh mẫu nhiễm trùng hoặc biến chất;
- Hiện tượng chuỗi tiền, nhiễm khuẩn, kháng thể tự miễn nóng và lạnh;
- Tỷ lệ huyết thanh mẫu và hồng cầu mẫu không tương ứng;
- Để quá lâu mới đọc kết quả, đọc kết quả quá nhanh;
- Túi máu bị nhiễm trùng.